Blog van de voorzitter

De aftrap: eerste voorzittersblog


Nederland Brandveilig(er)?!

Nu het einde van de vakantie voor meesten van ons een feit is of in zicht is, komt er ook officieel een einde aan de komkommertijd. Hoewel er deze zomer genoeg te lezen was over (brand)veiligheid.


De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen haalde het net voor de vakantie onverwacht niet in de Eerste Kamer. Misschien wordt het uitstel. Misschien wordt het afstel. Het toezicht op de kwaliteit en veiligheid van gebouwen wordt in ieder geval voorlopig niet van gemeenten naar bedrijven overgeheveld en dat is in diverse opzichten een gemiste kans. Geef gebouweigenaren meer mogelijkheden om hun verantwoordelijkheid te nemen. Technische installaties worden steeds belangrijker.


Vooral het CDA zag beren op de weg. Zo zou de nieuwe wet te veel aansprakelijkheidsrisico’s op het bordje van de aannemers leggen. En die zou volgens senator De Vries-Leggedoor meestal niet in de positie zijn om die aansprakelijkheid over te dragen, als de opdrachtgever ondanks waarschuwingen toch de regels wil negeren. Het argument is niet geheel onterecht, maar het is niet zo dat aannemers geen dwang kunnen uitoefenen. Er dient hoe dan ook aan het Bouwbesluit voldaan te worden, dat onder andere strenge eisen stelt aan de brandveiligheid. Aannemers zouden in staat moeten worden geacht goed op de hoogte van de (minimale) eisen in het Bouwbesluit te zijn en kunnen als geen ander beoordelen of hun eigen werk aan de regels voldoet. Als dat het geval is, kunnen zij het project certificeren, zodat ook andere belanghebbenden kunnen zien dat alles vanuit bouwkundig perspectief in orde is. Op het moment wordt handhaving van brandveiligheid overgelaten aan gemeenten, die deze taak bij Bouw- en Woningtoezicht en de brandweer neerleggen. Of dat ideaal is valt te betwijfelen. Voor kleine gemeenten is het lastig en duur om aan de vereiste kennis te komen en deze te onderhouden, terwijl grote gemeenten op veel fronten met capaciteitsgebrek kampen. Daarbij is het een illusie dat  de gemeente altijd afdwingt dat eisen worden nageleefd. Dat toonden o.a. de Schipholbrand in 2005 en de brand in Volendam in 2000 pijnlijk aan. Het is ook te gek voor woorden dat de publieke opinie naar een overheid wijst, terwijl de aannemer in kwestie buiten schot blijft.


Kunnen bedrijven het dan beter? Niet alleen, zeker niet. Dan krijg je toestanden als bij de Grenfell Tower in Londen. Daar werd om 6.000 euro te besparen gekozen voor brandgevaarlijke gevelbekleding, die in veel landen – maar niet in Groot-Brittannië – verboden is. Gevelbekleding die heeft bijgedragen aan de verschrikkelijke ramp. Het creëren van een wettelijk kader voor de bouw zal dus altijd een taak blijven van een goed samenspel tussen overheid, bedrijfsleven en wetenschap. Maar de uitvoering kan m.i. heel goed aan bedrijven worden overgelaten. Oppervlakkig bezien lijkt dat misschien de slager die zijn eigen vlees keurt, maar in werkelijkheid is het voldoende transparant en gebeurt het op een maatschappelijk aanvaarde manier. Bovendien weet de aannemer dat altijd nog een extra controle kan plaatsvinden door de instantie (de overheid) die hem de bevoegdheid heeft gegeven het eigen werk te certificeren. Die bevoegdheid is voor bonafide bedrijven een ‘licence to operate’ en zal niet snel op het spel worden gezet. Verder is bekend dat het overtreden van regels dodelijke slachtoffers tot gevolg kan hebben en dat wil geen aannemer op zijn geweten hebben.


Natuurlijk zijn er aannemers en aannemers. Daarom kan niet genoeg benadrukt worden hoe belangrijk het is om opdrachten alleen aan gecertificeerde bedrijven te gunnen. Zeker als het gaat om de veiligheid. Want als het misgaat en de beveiliging ontoereikend is gebleken, zal de eigenaar of beheerder van het gebouw zich moeten verantwoorden, zoals recent ook is gebleken bij de rechtszaak rond de fatale brand in het studentenhuis in Leeuwarden. De overheid is al zo’n twintig jaar bezig die aansprakelijkheid steeds meer richting bestuurders van bedrijven te schuiven. Prima. In de praktijk lijken die dat trouwens nog onvoldoende bewust te zijn. Tot zij voor het hekje staan natuurlijk. Hij die jegens een ander een onrechtmatige daad, pleegt, welke hem kan worden toegerekend, is verplicht de schade die de ander dientengevolge lijdt, te vergoeden. De Hoge Raad oordeelde in 1995 dat, hoewel een oplettend en voorzichtig persoon het gevaar zou onderkennen, desondanks de omstandigheden van het geval kunnen gebieden dat er veiligheidsmaatregelen moeten worden genomen. Men moet er volgens de Hoge Raad rekening mee houden, dat niet iedereen (altijd) even oplettend en voorzichtig is.
Een postbus 51-campagne zou de overheid hier qua communicatie over brandveiligheid niet misstaan en de noodzakelijke nationale (m.n. brand) bewustwording helpen.


Er is al veel bereikt de afgelopen jaren. Nieuwbouw is aanzienlijk brandveiliger dan oudere gebouwen. Maar er zijn ook risico verhogende factoren. Bouwwerken worden almaar hoger, steden worden compacter en er wordt steeds meer onder de grond gebouwd. Dit alles vereist veel kennis en hoogwaardige technologie om het veilig te houden! Die kennis en technologie zijn er. Maar de bereidheid erin te investeren staat onder druk. Dit conflicteert met de wens van de overheid om zich terug te trekken uit processen waar marktwerking gewenst is.

VEBON-NOVB juicht marktwerking toe, maar niet als deze ten koste gaat van de veiligheid. Dan worden, zoals in Londen, mensenlevens ondergeschikt aan snelle successen en dat kan nooit de bedoeling zijn. Brand is zeker niet voor honderd procent te voorkomen, maar het risico kan significant worden teruggedrongen met bewustwording, de juiste kennis en de juiste technologie.


De overheid kan hier niet alleen voor zorgen. Bedrijven ook niet. En de wetenschap nog minder. Maar met een samenwerking tussen deze drie componenten is wel veel te bereiken. VEBON-NOVB zal zich blijven inspannen om namens de bedrijven bij te dragen aan een veiliger Nederland.


Boele Staal

Algemeen voorzitter VEBON-NOVB

Bezoekadres
Zilverstraat 69, 2718 RP Zoetermeer
Postadres
Postbus 840, 2700 AV Zoetermeer
Telefoon
079 - 203 50 15
E-mail
info@vebon-novb.nl
 
 
volg ons

wij bevorderen veiligheid